Statki i transport morski

Czy zastanawiałeś się kiedyś jak wygląda największy statek na świecie? Pozwól, że rozwiejemy Twoje wątpliwości i odpowiemy Ci, że jest to TT Knock Nevis, wybudowany przez Japończyków ponad dwadzieścia lat temu tankowiec, którego wyporność wynosi na chwilę obecną prawie sześćset pięćdziesiąt tysięcy ton. Na jego powierzchni zmieścić może się na przykład pięć milionów baryłek ropy naftowej – kiedy jest tak załadowany, zanurzenie burty wynosi niespełna dwadzieścia pięć metrów. Co do jego gabarytów to posiada 458 metrów długości, na szerokość na natomiast sześćdziesiąt dziewięć metrów. Żadne skonstruowane do tej pory statki nie mogą się z nim nawet równać i jeszcze przez wiele lat będzie on niezaprzeczalnie największym. Na chwilę obecną przerobiony został na jeden z największych pływających magazynów na ropę naftową, który pływa w okolicach wybrzeży Kataru, obok jednego ze znajdujących się tam pól naftowych. Statek niestety jest już dosyć zdezelowany i najprawdopodobniej w najbliższym czasie zostanie oddany do zezłomowania.

Mówiąc o jednostkach pływających będziemy mieli na myśli pojęcie jeszcze szersze niż w przypadku gdybyśmy definiowali statki. Są to wszystkie te konstrukcje i pojazdy, które będą w stanie samodzielnie unosić się na powierzchni wody lub też przez określony czas pod jej powierzchnią. Jednostka pływająca nie musi mieć nawet własnego napędu, może być holowana przez inne wodne pojazdy. Wyróżnić będziemy mogli bardzo wiele rodzajów jednostek pływających w ich skład wejdą oczywiście wszystkie statki, ale oprócz nich także batyskafy, mosty pontonowe, platformy wiertnicze, latarniowce, żaglówki, a także trawy oraz pontony. Do definicji jednostki pływającej wpasowuje się nawet dmuchany materac, czy też koło ratunkowe. Z powodu na dużą ilość jednostek pływających są one kategoryzowane ze względu na swoje funkcje. Z tego też powodu wyróżnimy jednostki komunikacyjne, magazynowe, rekreacyjne, militarne, techniczne, specjalne, przemysłowe, czy też te, które wykorzystywał będzie transport morski.

Wszystkie statki o napędzie mechanicznym posiadać będą musiały śrubę, która odpowiedzialna jest za wprawianie ich w ruch oraz poruszanie nimi. Śruba takowa składała będzie się z kręcących wokół własnej osi łopat, których liczba może wahać się od dwóch aż do siedmiu – najczęściej spotykanym rozwiązaniem będą jednak śruby z czterema łopatami. Śruby, w które wyposażone są statki, mogą posiadać tak zwany stały lub zmienny skok. W tym pierwszym przypadku łopaty są sztywne i nie ma możliwości ich regulowania, w drugim natomiast istnieje możliwość zmiany kąta ich ułożenia oraz wychylenia co umożliwia płynięcie do przodu jak i do tyłu przy zmiennej prędkości.  Śruby po raz pierwszy zastosowane zostały w okrętach i statkach pod koniec wieku osiemnastego wtedy bowiem też zostały wynalezione przez jednego z amerykańskich matematyków. Transport morski bardzo szybko zaadoptował śruby, które stały się podstawowym napędem statków i są nim w wielu przypadkach do dzisiaj.

Posiadanie własnego statku, czy nawet małego okrętu jest raczej poza możliwościami większości z nas. Nie dość, że w grę wchodzą ogromne pieniądze, to dodatkowo konieczne jest posiadanie odpowiednich uprawnień, aby móc w ogóle usiąść za sterami swojego pływającego pojazdu. Przeciętny zjadacz chleba może pozwolić sobie jednak na o wiele skromniejsze i mniejsze statki, które jednak też dadzą wiele frajdy. Mowa tutaj już raczej nie o statkach a łódkach, zarówno tych posiadających napęd spalinowy jak i napęd żaglowy. Zakup najprostszej łódki, w której nie znajdziemy, ani kabiny, ani żadnych podwyższonych standardów będzie naprawdę niedrogi, szczególnie jeśli kupimy używany sprzęt. Aby móc sterować łódką wystarczające będzie przejście prostych kursów, których wykonanie zajmuje niespełna dwa tygodnie. Oczywiście na takim sprzęcie będziemy mogli pływać tylko i wyłącznie po zamkniętych zbiornikach i jeziorach, aby móc wybrać się na otwarte morze trzeba posiadać uprawnienia wyższego stopnia plus odpowiedniejszy sprzęt.

Pełnorejowce, szerzej znane z pewnością jako fregaty, są największymi żaglowcami, które posiadają przynajmniej trzy maszty – w niektórych przypadkach może ich być nawet pięć. Jeśli chodzi o ilość pięter żagli na jednym maszcie to może ich być nawet siedem – tak potężne fregaty zdarzają się jednak niezwykle rzadko. Jedną z popularniejszych i lepiej rozpoznawalnych polskich fregat jest Dar Pomorza – trzymasztowiec, który pod koniec lat dwudziestych został zakupiony przez mieszkańców nadmorskich miejscowości dla mieszczącej się w Gdyni Szkoły Morskiej. Obecnie Dar Pomorza i statki jemu podobne pełnią rolę muzeów i zabierają na rejsy już jedynie turystów. Statek z pewnością robić może wrażenie, szczególnie, że jego całkowita powierzchnia to ponad dwa tysiące metrów kwadratowych, a długość sięga prawie stu metrów. Do obsługi statku potrzebnych jest 190 osób, z czego większość to osoby odpowiedzialne za rozciąganie żagli i pilnowanie ich odpowiedniego napięcia.

Stany Zjednoczone są potęgą w bardzo wielu dziedzinach – podobnie będzie także w przypadku transportu morskiego. Ameryka Północna jako kontynent oddalony od Europy oraz Azji i oddzielony morzami oraz oceanami spowodował, że postawienie na transport morski, w szczególności w wieku dziewiętnastym, czy też na początku dwudziestego było koniecznością. Wtedy to też właśnie transport morski na terenie USA rozwijał się najdynamiczniej – dzisiaj rozwój ten jest znacznie spowolniony z powodu kryzysu. W dzisiejszych czasach bardzo duża liczba usług transportowych poza kontynent realizowana jest przy wykorzystaniu transportu samolotowego, cały czas jeśli jednak chodzi o konieczność przewiezienia setek tysięcy ton towarów lub materiałów idealnie będzie sprawdzał się tutaj właśnie transport morski – może on bowiem zaangażować statki, które tak ogromne ciężary przewiozą za jednym razem bez większych problemów.  Chcąc podziwiać największe okręty handlowe i kontenerowce powinieneś zwrócić uwagę właśnie na amerykańskie przedsiębiorstwa zajmujące się transportem drogą morską.

Raczej logicznym jest, że w momencie kiedy świat ogarnia kryzys ekonomiczny, automatycznie spada popyt na różnego rodzaju dobra, a jeśli są one niepotrzebne cierpi na tym także transport. W ostatnich latach było to zauważalne w każdej gałęzi transportu, szczególnie chyba jednak jeśli chodzi o transport morski. Ceny wynajęcia kontenerowców skoczyły niebywale do góry, a wszystko to spowodowane jest tym, że przedsiębiorstwa cierpią na brak klientów. Jeszcze na początku dwudziestego wieku, kiedy transport morski rósł w siłę, nic nie wskazywało na to, że kiedyś dojdzie do momentu, że będzie mógł się załamać, obecna sytuacja pokazuje jednak, że jest to w pełni możliwe. Gospodarka światowa jednak zaczyna coraz wyraźniej otrzepywać się z kryzysu i powoli wracać na nogi, możemy mieć więc nadzieję, że transport morski w najbliższym czasie znowu odzyska swoją dawną świetność, ceny się unormują i wypożyczanie ogromnych kontenerowców znowu będzie opłacalne. Jakby bowiem nie było, zawsze powtarzano, że transport ogromnych ilości towarów najtańszy jest właśnie drogą morską.

Żaglowce to bardzo obszerna grupa statków, których podstawowym elementem napędu są żagle. Liczba żagli będzie różna, w zależności od wielkości i rodzaju statku, czasami może być ich nawet kilkanaście. Im większa liczba żagli tym większe możliwości jeśli chodzi o zwrotność, sterowanie oraz osiągane prędkości. Aby żaglowce mogły się przemieszczać nie wszystkie z żagli muszą być rozwinięte, jest to zależne od siły wiatru, jego kierunku oraz warunków atmosferycznych. Statki tego typu dzieli się ze względu na ilość posiadanych masztów, czyli najprościej mówiąc słupów, na których żagle mogą być rozciągnięte. Wyróżnimy więc żaglowce jedno, dwu, trzy i więcej masztowe. Najpotężniejsze i swojego czasu niezwykle popularne były między innymi fregaty, które wyposażone mogą być dodatkowo w wiele żagli pomocniczych i tak zwanych żagli poza masztowych. Niektóre z żaglowców nie będą mieściły się do tejże klasyfikacji, jest to jednak spowodowane tym, ze transport morski przestał już dawno z nich korzystać i są to pojazdy historyczne.

Z całą pewnością słyszałeś już o lotniskowcach – ogromnych okrętach, z których powierzchni startować mogą samoloty. Czy obiła ci się już jednak o uszy nazwa taka jak śmigłowcowce? Jest to całkowicie inna kategoria statków, których przeznaczeniem jak z pewnością się domyślasz jest umożliwianie śmigłowcom startowania jak i lądowania na morzu i na innych otwartych wodach. Statki te nie muszą mieć tak ogromnej powierzchni jak lotniskowce – helikoptery oraz śmigłowce nie potrzebują bowiem miejsce do rozpędu, aby wzbić się w powietrze. Ich gabaryty jednak i tak niejednego z pewnością wprowadzić mogłyby w osłupienie. Swoją budową będą z zasady bardzo podobne do lotniskowców, większość pokładu zajmuje duże i rozłożyste lądowisko oraz hangary, w których śmigłowce mogą być przechowywane. Na śmigłowcowcu nie może także zabraknąć wieży kontrolnej i nadawczej, która koordynuje pracę pilotów i pomaga im określić pozycję. Wojenny transport morski na chwilę obecną będzie jednak rzadko korzystał ze śmigłowcowców na rzecz innych okrętów podobnej kategorii, które są zwinniejsze i dają większe możliwości.

Kuter większości z nas kojarzył będzie się przede wszystkim z rybackim statkiem służący do połowu ryb. Jak się jednak okazuje jest to osobna i naprawdę rozbudowana klasa okrętów, które skupiały będą się przede wszystkim na działaniach w małej odległości od brzegu.  Wyróżnić będziemy mogli między innymi kutry rakietowe, torpedowe, uzbrojone, patrolowe, służące do eliminacji okrętów podwodnych i wiele, wiele innych tym właśnie podobnych. Z powodu swoich mniejszych gabarytów posiadają także zredukowaną wyporność. Z drugiej jednak strony statki tego typu są o wiele bardziej zwinne i mogą osiągać większe prędkości niż duże jednostki pływające, dlatego w przypadku działań zbrojnych mogą okazać się naprawdę bardzo przydatne. Kutry pełnić mogą także rolę nie związaną z działaniami wojennymi. Oprócz wspomnianych wcześniej połowów ryb, będą używane do holowania innych pojazdów wodnych, służyć będą jako środek lokomocji dla nurków oraz ratowników wodnych.